Z przyjemnością opiszę kroki, jakie musi podjąć Redaktor Naczelny lub Administrator w systemie Open Journal Systems (OJS) w wersji 3.x, aby włączyć i efektywnie używać wtyczki antyplagiatowej iThenticate / SimilarityCheck.

Aktywacja i Użycie Wtyczki iThenticate/SimilarityCheck w OJS 3.x

Proces ten dzieli się na trzy główne etapy: Konfiguracja Konta, Aktywacja Wtyczki w OJS oraz Użycie w Procesie Redakcyjnym.

Etap I: Konfiguracja Konta Zewnętrznego (Wydawca/Redakcja)

Przede wszystkim, czasopismo musi mieć aktywną subskrypcję usługi antyplagiatowej:

• Uzyskanie Kluczy API: Muszą Państwo mieć wykupioną usługę Similarity Check (dawniej Crossref/iThenticate). Po aktywacji usługi otrzymacie Państwo niezbędne dane dostępowe: Konto Użytkownika (Username) i Hasło (Password), które będą używane jako klucze API do integracji.

Uwaga: Subskrypcja Similarity Check jest zazwyczaj dostępna dla czasopism, które są członkami Crossref (i nadają, numery DOI).

Etap II: Konfiguracja Wtyczki w OJS (Rola Administratora/Redaktora Naczelnego)

Aby włączyć funkcję antyplagiatową, należy przejść do ustawień administracyjnych OJS:

• Przejście do Ustawień: Zaloguj się jako Redaktor Naczelny/Administrator i przejdź do sekcji: Ustawienia $\rightarrow$ Strona (Website) $\rightarrow$ Wtyczki (Plugins).
• Znalezienie Wtyczki: W sekcji Wtyczki Modułowe (Generic Plugins) odnajdź wtyczkę o nazwie: ’iThenticate/Crossref Plagiarism Plugin’ (lub podobną, w zależności od wersji).
• Włączenie Wtyczki: Zaznacz pole, aby włączyć wtyczkę.
• Ustawienia Wtyczki: Kliknij strzałkę obok nazwy wtyczki i wybierz Ustawienia (Settings).
• Wprowadzenie Danych API: Wprowadź uzyskane dane dostępowe:
  • Konto Użytkownika (Similarity Check Username)
  • Hasło (Similarity Check Password)
• Ustawienia Obiegu Pracy: Zdefiniuj, na jakim etapie obiegu pracy (np. Po złożeniu $\rightarrow$ Weryfikacja $\rightarrow$ Recenzja) ma być standardowo przeprowadzana kontrola antyplagiatowa.

Etap III: Użycie w Procesie Redakcyjnym (Rola Redaktora)

Po aktywacji wtyczka jest dostępna bezpośrednio w panelu edycyjnym każdego zgłoszenia.

• Wybór Zgłoszenia: Przejdź do konkretnego zgłoszenia, które ma zostać sprawdzone (np. w fazie Recenzji lub Redakcji).
• Lokalizacja Narzędzia: Na karcie zgłoszenia, w sekcji z plikami (np. Pliki Redakcyjne), pojawi się nowa opcja związana z antyplagiatem.
• Wysłanie do Sprawdzenia: Redaktor klika przycisk „Sprawdź Plagiat” (lub „Check for Plagiarism”) obok pliku, który chce poddać weryfikacji (zwykle jest to najnowsza wersja manuskryptu).
• Oczekiwanie na Wynik: System OJS przesyła plik do serwisu iThenticate. Po kilku minutach (lub dłużej, w zależności od obciążenia serwisu) wynik zostanie automatycznie pobrany z powrotem do OJS.
• Analiza Raportu: Redaktor może kliknąć, aby wyświetlić Raport Podobieństwa (Similarity Report) bezpośrednio w OJS. Raport ten zawiera procentowy wskaźnik podobieństwa oraz szczegółowe źródła, z którymi tekst się pokrywa.

Podsumowanie Korzyści: Ta integracja znacznie usprawnia pracę, eliminując konieczność ręcznego logowania się do zewnętrznego serwisu i przesyłania plików, co jest standardem profesjonalnych wydawnictw naukowych.

Wydawnictwa naukowe mają obowiązek dbać o oryginalność publikowanych treści, a systemy zarządzania (OJS i komercyjne) oferują w tym celu dedykowane integracje.

iThenticate / SimilarityCheck (Crossref)

Jest to wiodące i preferowane rozwiązanie globalne w świecie wydawnictw naukowych.

• Jak to działa: Czasopismo (lub wydawca) wykupuje dostęp do usługi SimilarityCheck (marka prowadzona przez Crossref, korzystająca z silnika iThenticate).
• Integracja z Systemami:
  • Editorial System: Integracja jest zazwyczaj domyślna i ściśle wbudowana, co pozwala na automatyczne generowanie raportu po złożeniu manuskryptu lub na żądanie redaktora.
  • OJS: OJS (od wersji 3.x) ma oficjalne wtyczki (pluginy), które umożliwiają bezpośrednią integrację z SimilarityCheck (iThenticate). Po aktywacji i skonfigurowaniu kluczy API, redaktor może jednym kliknięciem przesłać plik do sprawdzenia i otrzymać raport z powrotem do systemu OJS.
• Zaleta: Porównywanie przesłanego tekstu z ogromną bazą treści akademickich (w tym artykułów objętych paywallem, które nie są dostępne dla zwykłych narzędzi internetowych).

Lokalne Systemy (Polskie)

Chociaż polskie instytucje mają obowiązek korzystać z Jednolitego Systemu Antyplagiatowego (JSA) w procesie dyplomowania, w kontekście czasopism naukowych zazwyczaj polega się na międzynarodowych rozwiązaniach z uwagi na lepsze pokrycie baz danych artykułów naukowych.

• Wyzwanie: Integracja polskich systemów antyplagiatowych (tworzonych głównie z myślą o pracach dyplomowych) z systemami typu OJS/Editorial System jest mniej powszechna i wymaga często indywidualnego opracowania wtyczki.

Kwestie związane z Polskimi Bazami Danych

Dla polskiego czasopisma, oprócz indeksowania globalnego (Scopus, WoS), kluczowe jest zapewnienie widoczności w bazach regionalnych i krajowych, które mają znaczenie dla ewaluacji ministerialnej oraz dla polskojęzycznego środowiska naukowego.

Index Copernicus (ICI Journals Master List)

• Rola: Utrzymanie wysokiej pozycji w tym rankingu jest kluczowe dla prestiżu i punktacji czasopisma w Polsce.
• Wsparcie Systemów: Zarówno OJS, jak i Editorial System, ułatwiają ekstrakcję metadanych potrzebnych do corocznej oceny i zasilania bazy ICI. Standardy metadanych (np. JATS XML) są priorytetem w obu systemach.

Bazy Pełnotekstowe/Bibliograficzne (BazHum, CEJSH)

• BazHum: Koncentruje się na naukach humanistycznych i społecznych.
• CEJSH (The Central European Journal of Social Sciences and Humanities): Promuje nauki społeczne i humanistyczne z Europy Środkowej.
• Wsparcie Systemów:
  • OJS: Dzięki standardowi OAI-PMH (Open Archives Initiative Protocol for Metadata Harvesting), te bazy mogą automatycznie „zbierać” metadane i linki do pełnych tekstów z czasopism hostowanych na OJS.
  • Editorial System: Podobnie, generowanie odpowiednich plików eksportowych (np. XML lub dedykowanych formatów) do tych baz jest standardową funkcjonalnością.

Archiwa Otwarte (Repozytoria)

• Rola: Zapewnienie zgodności z polityką Open Access i deponowanie prac w repozytoriach instytucjonalnych lub tematycznych (tzw. archiwizacja zielona/samodeponowanie).
• Wsparcie Systemów: OJS ułatwia deponowanie przez funkcje eksportu metadanych oraz często bezpośrednią integrację z repozytoriami opartymi na oprogramowaniu DSpace lub EPrints (również dzięki OAI-PMH).

W Polsce rynek systemów do zarządzania czasopismami naukowymi (ang. Journal Management Systems) jest zdominowany przez dwa główne podejścia: otwarte oprogramowanie Open Journal Systems (OJS) oraz rozwiązania komercyjne, z których najpopularniejszy wydaje się Editorial System.

Open Journal Systems (OJS)

OJS jest zdecydowanie najczęściej używaną platformą w polskich instytucjach akademickich i wydawnictwach naukowych, będąc narzędziem typu open source (darmowe, otwarte źródło).

Kluczowe cechy i obecność w Polsce

• Powszechność: OJS jest standardem dla większości uczelni i instytucji stawiających na Open Access (Otwarty Dostęp).
• Wdrożenia Instytucjonalne (Platformy): Wiele polskich uczelni i bibliotek akademickich uruchomiło własne platformy czasopism oparte na OJS, oferując hosting i wsparcie dla swoich czasopism, a często i dla czasopism zewnętrznych. Przykłady to:
  • Akademicka Platforma Czasopism UMK (Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu).
  • PRESSto (Biblioteczne Usługi Wydawnicze na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu).
  • Wiele innych uczelni (np. SGGW, Uniwersytet Śląski, UMCS) również korzysta z OJS do zarządzania swoimi tytułami.
• Wsparcie techniczne: Oprogramowanie to jest dobrze znane w środowisku bibliotekarskim i IT w Polsce, co ułatwia znalezienie wsparcia, konfigurację i tłumaczenie na język polski.
• Kompleksowość: Oferuje pełne zarządzanie obiegiem pracy: zgłoszenia $\rightarrow$ recenzje $\rightarrow$ redakcja $\rightarrow$ publikacja online $\rightarrow$ archiwizacja.

Komercyjne Systemy Zarządzania (Editorial System)

Drugim popularnym rozwiązaniem, zwłaszcza wśród wydawnictw komercyjnych lub czasopism dążących do bardzo ścisłej kontroli procesu, są systemy płatne.

Editorial System (Bentus):

• Charakterystyka: Jest to zaawansowane, komercyjne narzędzie stworzone do zarządzania procesem zgłaszania, recenzowania i przetwarzania prac naukowych online.
• Popularność: Jest używane przez ponad 240 czasopism, w tym wiele z prestiżowym wskaźnikiem Impact Factor (IF).
• Integracje: Oferuje zaawansowane integracje z kluczowymi systemami, takimi jak Crossref (DOI), iThenticate / SimilarityCheck (antyplagiat), oraz bazami danych (EBSCO, DOAJ, PubMed/MedLine), co jest kluczowe dla globalnej widoczności.

Inni Partnerzy i Usługi Wspierające

Oprócz systemów obiegu pracy polskie czasopisma korzystają z szeregu usług, które wspierają ich działalność i podnoszą ich rangę:

System/Usługa	Funkcja	Istotność dla Polski
Index Copernicus (ICI)	Baza czasopism i ocena parametryczna (ICI Journals Master List)	Ważny wskaźnik dla polskiej nauki, często używany jako referencyjna baza w kontekście ewaluacji MNiSW (dawniej).
Arianta	Rejestr polskich czasopism elektronicznych	Informacje o klasyfikacji ministerialnej, indeksowaniu i licencjach.
BazHum / CEJSH	Polskie/regionalne bazy pełnotekstowe/bibliograficzne	Zwiększają widoczność czasopism humanistycznych, społecznych i środkowoeuropejskich.
Crossref	Rejestracja DOI (Digital Object Identifier)	Obowiązkowy standard globalny dla cytowalności.

Podsumowanie: Wybór Systemu

Wybór systemu w Polsce zazwyczaj zależy od:

1. Dostępności finansowej/wsparcia instytucji: OJS jest darmowy, a wsparcie często zapewnia biblioteka/uczelnia (np. poprzez uruchomienie platformy takiej jak APCz UMK).
2. Skali i prestiżu: Większe, międzynarodowe tytuły, które potrzebują bardzo zaawansowanych integracji i dedykowanego wsparcia, mogą decydować się na rozwiązania komercyjne, takie jak Editorial System.